Baza danych "Urbanistyczne obrazy"

Projekt powstał w celu zebrania i opracowania obrazów urbanistycznych z regionu Europy Środkowo-Wschodniej wytworzonych za pomocą grafiki sztychowej i fotografii, oraz pocztówek.

Wybrane obiekty

Rosyjscy żołnierze na placu przed lwowskim dworcem

Miasto: Lwów
Data: 1914-1915
На зображенні представлено, вірогідно, вхід російських військ до Львова. 3 вересня 1914 р. австрійське військо залишило Львів, до міста увійшла 42 піхотна дивізія російської армії на чолі з генерал-лейтенантом фон Роде. Російське військо залишило Львів 22.06.1915 р., відступаючи перед австро-угорськими арміями, зокрема, 2-ю армією під командуванням генерал-полковника Едуарда Бьом-Ермоллі. Поштівка за №266 походить з великої серії часів І світової війни, за характером зйомки, кутом зображення, улюбленими мотивами автора, особливостями композиції, а також враховуючи, що прізвищем фотографа сигновані дві поштівки цієї серії, можна припустити, що серія московського видавництва Хромова і Бахраха виконувалася фотографом С. А. Корсаковим. Це велика серія, документуюча перебування російських військ у Галіції; зафіксовано, що безпосередньо до Львова стосуються зображення №№ 219 та 265-279.
Numer identyfikacyjny: 03451
Miasto: Lwów
Data: 1914-1915
Format: 90х140 mm
Autor: S. Korsakow
Wydawca: Khromow I Bachra, Moskwa
Status prawny: Ihor Kotłobułatow
Obiekt i słowa kluczowe: Lwowski dworzec, plac, żołnierze

Targowisko

Miasto: Lwów
Data: 1947
Na zdjęciu przedstawiony jest sławetny powojenny rynek – bazar na placu Ziarnowym, tzw. "barachołka", zajmujący obszar od teatru Opery do mostu nad Pełtwią (dzisiejszą aleją Czornowoła).
Bazar działal praktycznie przez całą dobę, na tym placu, wśród ogromnego tłumu sprzedawców, klientów, kieszonkowych złodziei można było kupić wszystko! Od kamyków do zapalniczki – jednego z najbardziej poszukiwanego wówczas towaru – do obrazów słynnych europejskich malarzy. Chodliwym towarem był "bimber" – nie wiadomo z czego pędzony samogon, a tuż obok roznoszono do niego niewymyślne zakąski; za kopiejki można było kupić tutaj szykowne suknie, obuwie, futra … Lwowianie – zarówno rodowici, jak i ci, którzy "ponajechali", starali się ze wszystkich sił jakoś wyżyć w powojennym Lwowie.
Ten żywiołowy rynek istniał aż do 1960 roku, kiedy rozpoczęto budowę hotelu "Lwiw", a "barachołkę" przeniesiono na rogatkę Źółkiewską (przy ul. Bohdana Chmielnickiego), poźniej do Rzęsny. Za naszych czasów żywiołowe bazary stały się nieodzownym atrybutem prawie każdej dzielnicy miasta. Dopiero teraz udało się mniej-więcej ograniczyć i ucywilizować zajmowane przez nie obszary.
Z niewiadomej przyczyny nad rynkowym tłumem "zawisał" sterowiec (diriżabl) – balon na uwięzi.
"Już na początku lat 50. we Lwowie na państwowe święta (nie pamiętam już czy na 1 Maja, czy na 7 Października, na obydwa) nad miastem unosił się "Diriżabl", a faktycznie aerostat Obrony Przeciwlotniczej. Wypuszczano go z placu, gdzie teraz stoi hotel "Lwiw", tam utrzymywały go liny były przymocowane do ciężarówek. Aerostat wznoszący się, zapewne, na około 60 metrów, niósł ogromny sztandar z profilami "głównych marksistów planety"; nocą z Wysokiego Zamku i Opery całą konstrukcję podświetlaly reflektory. Mieszkaliśmy wtenczas w "studni" przy ul. Kamińskiego (obecnie Žižki). Dlatego wszystko to odbywało się na moich oczach. I tato robił wiele zdjęć ze startu tego diriżabla". To dopełnienie pochodzi od naszego sympatyka Jurija Skoblenki, za co wyrażamy mu wdzięczność.
Numer identyfikacyjny: 02992
Miasto: Lwów
Data: 1947
Format: 10х14 cm
Autor: Nieznany
Wydawca: Niepublikowane
Status prawny: Wolodymyr Rumiancew
Obiekt i słowa kluczowe: Diriżabl, plac Ziarnowy, Opera, rynek, ludzie

Ćwiczenia pogotowia ratunkowego

Miasto: Lwów
Data: 1918-1939
Na zdjęciu utrwalone zostały ćwiczenia lwowskiej służby ratunkowej w dwudziestoleciu międzywojennym. Specjalny samochód – karetka pogotowia - stoi koło gmachu Miejskiej Straży Pożarnej przy ul. Podwale 6 / pl. Strzelecki 5 (obecnie pl. D. Halickiego). Na samochodzie znajduje się napis "Lwowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe". Możliwe, iż fotograf uwiecznił właśnie moment otrzymania przez stację samochodów przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy. Stacja Ratunkowa została założona we Lwowie w maju 1893 r. Inicjatorem jej utworzenia był radny m. Lwowa dr Edward Strojnowski, którego poparł prezydent Lwowa Edmund Mochnacki. Do fachowych konsultacji do Lwowa zaproszono założyciela Wiedeńskiej Stacji Ratunkowej, barona Jaromira Mundy. To właśnie on podarował Lwowianom pierwsze elementy wyposażenia. Nowy zakład początkowo mieścił się w ratuszu, a od 1901 r. w specjalnie dla tego celu wzniesionym gmachu Straży Pożarnej u zbiegu ul. Podwale i placu Strzeleckiego. Początkowo pomocy lekarskiej udzielano tylko w Stacji. Przez całą dobę dyżurowali tu medycy; najpierw byli to studenci Akademii Weterynarii, a po otwarciu Wydziału Medycznego na Uniwersytecie – jego słuchacze. W okresie międzywojennym na etacie w stacji było zatrudnionych 8 doświadczonych lekarzy i 3 sanitariuszy. Na wezwanie wyjeżdżano tylko w wyjątkowych wypadkach; pod koniec lat 20. dla potrzeb pogotowia miasto zakupiło cztery specjalistyczne samochody.
Numer identyfikacyjny: 00038
Miasto: Lwów
Data: 1918-1939
Format: Nieznany
Autor: Nieznany
Wydawca: Nieznany
Status prawny: Niema zastrzeżeń
Obiekt i słowa kluczowe: Gmach Straży Pożarnej, karetka pogotowia, ludzie na ulicy, szkolenie

Kaplica

Miasto: Lwów
Data: 1860-1870
Po zachodniej stronie Domu Inwalidów w latach 1858–1863 architekt Teofilus Hansen zbudował kaplicę założoną na planie krzyża greckiego. Kaplicę upiększaly posągi dwunastu apostołów wykonane przez Cypriana Godębskiego i Abela Marię Periera.
Numer identyfikacyjny: 00592
Miasto: Lwów
Data: 1860-1870
Format: 10х14 cm.
Autor: Józef Eder
Wydawca: Wydawnictwo "Centr Europy", Lwów
Status prawny: Naukowa biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrainy, Lwów
Obiekt i słowa kluczowe: Kaplica, Dom Inwalidów Wojskowych

Stoisko z książkami za teatrem im. Marii Zankowieckiej

Miasto: Lwów
Data: 1964
Dosyć typowym dla Lwowa lat 1960-1980. zjawiakiem był uliczny handel książkami. W licznych przewodnikach po Lwowie czasów radzieckich nie ma informacji o lwowskich księgarniach, bo przecież reklama w jej obecnym sensie praktycznie nie istniała, a drukowana produkcja lwowskich, kijowskich oraz moskiewskich wydawnictw nie potrzebowała reklamy. We Lwowie zawsze istniał "głód książki" i wszystkie nowości wydawnicze rozkupowane były błyskawicznie. Kupione w tych czasach ksiązki dotychczas zajmują poczesne miejsca na półkach domowych bibliotek wielu lwowskich bibliofilów. Największą księgarnią na początku lat 1960. był Dom Książki (Budynok knyhy), którego dyrektor zapoczątkował rozwój sieci handlu książkami na ulicznych straganach (łotkach). Ilość stoisk działających na ulicach Lwowa pozostała nie znana, ale stanowiły one niezwykle popularne miejsca sprzedaży.
Zdjęcie przedstawia jeden z licznych książkowych straganów na lwowskich ulicach, rozmieszczony w ludnym miejscu, koło przystanku tramwajów tras nr 6 i nr 7 na placu 300-lecia Zjednoczenia Ukrainy z Rosją (obecnie pl. Jarosława Osmomysła). Dobrze widać stare przedwojenne tramwaje wyrabiane w Sanoku i nieco modernizowane po wojnie, które obsługiwały linie tramwajowe do połowy lat 60. XX w. Ciekawy przyczynek do obrazu ówczesnego miasta stanowi sam przystanek tramwajowy w postaci "wysepki". Było to wymuszone "wyjście" Zarządu Tramwajowego i Trolejbusowego, uwzględniające zwiększony ruch transportu publicznego na wąskich lwowskich ulicach. Po strasznej katastrofie w latach 1970. w pobliżu kościoła Św. Anny na ul. Gródeckiej, kiedy uszkodzony tramwaj za sekundę "zniósł" pełną ludzi wysepkę, podobne przystanki zlikwidowano.
Z lewej strony na książkowym straganie wykładano zazwyczaj literaturę dla dzieci, w środku – nowości, po prawej stronie – dzieła literatury klasycznej i zagranicznej. Literatura dydaktyczna oraz podręczniki, a także dzienniki szkolne, zeszyty w kratkę i skośne linijki z białego papieru produkcji Poninkowskiej fabryki stanowiły towar deficytowy i były rozprowadzane przez szkolne biblioteki. Obecnie liczba księgarni we Lwowie zmniejszyła się, straganów z książkami na ulicach nie ma, w znacznej ilości stoiska z ksiązkami można spotkać tylko podczas Forum Wydawców odbywającego się corocznie w połowie września w Pałacu Sztuki przy ul. Kopernika.
Numer identyfikacyjny: 02984
Miasto: Lwów
Data: 1964
Format: 11х17 cm
Autor: Nieznany
Wydawca: Niepublikowane
Status prawny: Zbiory prywatne
Obiekt i słowa kluczowe: Plac 300-lecia Zjednoczenia, księgarski kiosk, transport, ludzie

Zapraszamy do współpracy

Zasadą realizacji projektu jest otwartość i ogólna dostępność informacji, stąd też każdy, kto jest zainteresowany bądź posiada dodatkowe informacje o konkretnych materiałach wizualnych, może pomóc nam w ich opisie. Poniżej przedstawiamy materiały, w opisie których potrzebujemy Państwa pomocy: