Mo(je) opowieści: historia mówiona i doświadczenie miasta

"Mo(je) opowieści: historia mówiona i doświadczenie miasta" – to archiwum wywiadów pogłębionych, zebranych w ramach różnych projektów realizowanych w Centrum Historii Miejskiej. Celem projektu jest gromadzenie i udostępnienie badaczom oraz wszystkim zainteresowanym wspomnień i opowieści mieszkańców Lwowa, a także upowszechnienie wykorzystania tego typu źródeł w badaniu historii miejskiej zarówno Lwowa, jak i innych miast regionu. Dlatego też projekt ukierunkowany jest na stworzenie zbioru cyfrowego dostępnego dla osób, które zainteresowane są różnymi aspektami życia codziennego miasta i które pracują z historią mówioną i z informacjami uzyskanymi podczas wywiadów pogłębionych.

Historia mówiona nazywana jest często "głosem z przeszłości", ponieważ to właśnie dzięki niej usłyszeć można głos epoki, zrozumieć jej dźwięki na poziomie życia codziennego. Poprzez opowieści świadków możemy nie tylko zrekonstruować obraz przeszłości i otrzymać bardziej "żywą" i "pełnowymiarową" historię. Pozwalają one również dostrzec drogi, kontury i specyfikę "zbiorowych wyobrażeń" o tym, co było kiedyś i prześledzić, jak przeżywane było to czy inne wydarzenie i czy przeżywane było ono w ogóle.

Wykorzystanie wywiadów pogłębionych i historii mówionej w badaniach pomaga zrozumieć i określić to, jak grupy i poszczególne jednostki tworzą i podtrzymują własne wyobrażenie przeszłości, osiągają konsensus, mówią o dwuznacznościach i wygładzają ostre kąty, a także, w jaki sposób tworzą swoją społeczną i indywidualną tożsamość.

Projekt ten jest próbą pokazania i ujrzenia miasta przez pryzmat doświadczenia jego pojedynczych mieszkańców. To właśnie poprzez ludzi "mówią" instytucje i organizacje, krajobraz miejski i zachodzące w nim niepostrzeżenie zmiany, to oni są sprawcami i uczestnikami doniosłych zmian politycznych i eksperymentów gospodarczych, zmian granic i systemów politycznych, to przez nich mówią różne ramy dyskursywne i "porządki prawdy", narracje dominujące i kontrnarracje – a wszystko to tworzy unikalną opowieść unikalnego człowieka. Takie subiektywne i indywidualne świadectwa są bardzo ważnym i cennym uzupełnieniem innych, przede wszystkim archiwalnych źródeł do badania zarówno przeszłości, jak i teraźniejszości miasta.

Projekt "Mo(je) opowieści" jest kontynuacją i rozszerzeniem badań, które realizowane były w Centrum do tej pory i planowane są w przyszłości. "Mo(je) opowieści" obejmują materiały z następujących projektów:

  • "Lwów w XX wieku: historia jednej ulicy" badał historię założonej na początku XX wieku ulicy Bohomolca (wcześniej – Asnyka i Perhengasse) przez pryzmat indywidualnych historii jej współczesnych mieszkańców, dodatkowo wykorzystywał materiały dotyczące historii każdego budynku. Kierownik projektu – Hałyna Bodnar. Opracowanie materiałów dotyczących architektury ulicy – Ihor Żhuk i Chrystyna Charczuk.
  • "Kastelówka: budynki i mieszkańcy" pokazuje indywidualne historie współczesnych mieszkańców jednej z najbardziej znanych dzielnic willowych Lwowa. Realizacja nagrań oral history – Hałyna Bodnar. Projekt połączony był z badaniem zabudowy tej prestiżowej części miasta, założonej na przełomie XIX i XX wieku, które zrealizował Ihor Żhuk.
  • "Wposzukiwaniu domu w powojennym Lwowie: doświadczenie Podzamcza w latach 1944-1960", w ramach którego zebrane zostały świadectwa o osobistym doświadczeniu współczesnych mieszkańców starej przemysłowej dzielnicy miasta, która była w czasie drugiej wojny światowej częścią getta. Koordynator projektu: Andrij Bondarenko.
  • "Lwowskie kina" – historia mówiona krajobrazu kinowego Lwowa i środowiska "kinomaniaków", której towarzyszyło zbieranie informacji o funkcjonowaniu systemu kin we Lwowie. Nagranie wywiadów – Oksana ŁepakNatalia Otriszczenko, badania historyczne – Oksana Łepak.
  • "Miasto sztuki i sztuka miejska: teatry Lwowa po 1945 roku" – projekt poświęcony specyfice życia teatralnego we Lwowie widzianej z perspektywy historii jego twórców i uczestników. Z przedstawicielami personelu artystycznego, administracyjnego i technicznego teatrów rozmawiali Marija AntoniukNatalia Otriszczenko, kwerenda ikonograficzna Marija Antoniuk.
  • "Ruchy artystyczne Lwowa" – projekt, którego celem było zbadanie wpływu środowisk, przestrzeni i kontekstów na produkcję i wykorzystanie wiedzy oraz na przejawy twórczości w latach, 70. i 80., z akcentem na grupy nieformalne. Kierownik projektu – Bohdan Szumyłowycz. Nagranie relacji oral historyNatalia Otriszczenko i Bohdan Szumyłowycz.

Pragniemy udostępniać wywiady wszystkim zainteresowanym osobom i sprawić, by archiwum relacji oral history Centrum Historii Mówionej stało się użyteczne nie tylko dla społeczności akademickiej, lecz również dla szerszego grona odbiorców. Chroniąc prywatność naszych rozmówców, rozumiemy wagę ich historii i chcielibyśmy, by zostały usłyszane. Dlatego alby uzyskać dostęp do materiałów, badacz będzie musiał zapoznać się z zasadami regulującymi prywatność informacji oraz podpisać zgodę na korzystanie z archiwum na określonych zasadach.

Szczegółowe informacje o projekcie dostępne będą od grudnia 2013 roku.

Koordynator projektu – Natalia Otriszczenko.

Z pytaniami i komentarzami dotyczącymi projektu prosimy zwracać się do Natalii Otriszczenko: n.otrishchenko@lvivcenter.org.