Дрогобич–Drohobycz–דראָהאָביטש

Projekt "Дрогобич–Drohobycz–דראָהאָביטש: stosunki międzyetniczne i przestrzeń społeczna w galicyjskim mieście powiatowym pod koniec XIX – na początku XX wieku" ma na celu stworzenie jednej - ale składającej się z trzech - interaktywnej mapy Drohobycza. Celem jest pokazanie w jaki sposób to samo miasto było postrzegane przez przedstawicieli żydowskiej, polskiej i ukraińskiej wspólnoty oraz jak ich mentalne mapy nakładały się jedna na drugą tworząc wspólną, wieloetniczną przestrzeń Drohobycza. Aby zobrazować treści, które przedstawiciele każdej z trzech wspomnianych wspólnot nadawali danemu miejscu, ulicy albo budynkowi, do mapy zostaną dołączone materiały wizualne i informacje z lokalnej prasy, fragmenty wspomnień, listów i różnych dokumentów archiwalnych.

Rozwój gospodarczy, związany z powstaniem galicyjskiego przemysłu naftowego pod koniec XIX wieku doprowadził do stworzenia w Drohobyczu lokalnej przestrzeni publicznej. Jej specyfika odznaczała się charakterystyczną strukturą zaludnienia, spoistością miasta i jego oddaleniem od centrum Galicji. Tutaj, jak i w większości miast powiatowych prowincji, liczebnie przeważali Żydzi, a ludność greckokatolicka do początku XX wieku przeważała nad rzymskokatolicką. Symboliczna dla ówczesnej władzy galicyjskiej przewaga języka polskiego była wspierana w celu asymilacji żydowskich i ukraińskich mieszkańców. Jednak w przypadku Drohobycza te procesy nie były gwałtowne. Wśród lojalnej wobec austriackiej władzy żydowskiej elity miasta język niemiecki zachowywał swoją popularność do pierwszych lat XX wieku. Jednocześnie, większość drohobyckich Żydów w rozmowach posługiwała się podobnym do języka niemieckiego, jednak oficjalnie nie uznawanym, jidysz. Ukraińcy, którzy chronili swój język i kulturę, w większości zamieszkiwali przedmieścia i pomimo swojej liczebności mieli bardzo niewielkie wpływy. Opisana sytuacja stwarzała symboliczną równowagę w której żadna ze wspólnot nie mogła w sposób nieograniczony wpływać na społeczne życie miasta.

Wraz z wkraczaniem Galicji we współczesność ta równowaga nadawała decydujące znaczenie przestrzeni miejskiej, co sprzyjało aktywizacji językowych, religijnych, kulturalnych, socjalnych, politycznych i innych różnic każdej z trzech wspólnot, powodując kształtowanie u jej przedstawicieli licznych nowych tożsamości. Ten proces prowadził do ostatecznego unicestwienia zamknięcia i jedności tradycyjnych "wspólnot". W ich środowisku tworzyły się grupy między którymi trwał konflikt, a które często znajdowały wspólny język z przedstawicielami innych wspólnot. W tym kontekście nie mniejszą rolę odgrywały miejsca interakcji, pozwalające mieszkańcom Drohobycza na wzajemne poznawanie się. W warunkach wspomnianego wyżej ograniczenia przestrzeni miasta powiatowego, miedzy jego mieszkańcami - niezależnie od ich etnosu i wyznania - ustanawiane były nie tylko oficjalne (ekonomiczne i polityczne) kontakty, ale i osobiste (przyjacielskie, a nawet rodzinne) związki. Wzajemna bliskość zmniejszała prawdopodobieństwo konfliktów międzyetnicznych. Dlatego agitacja narodowa napływająca do Drohobycza ze Lwowa doznawała znaczących zmian, łagodniejąc w obliczu miejscowych realiów. Z tego powodu projekt skupi się na:

"Miejscach akcji" (osobno dla każdej z trzech wspólnot):

  • Ulice i obszary miasta ważne dla danej wspólnoty czy zamieszkane głównie przez jej przedstawicieli;
  • Pomniki, miejsca pamięci powiązane z wydarzeniami historycznymi;
  • Miejsca kultu (kościoły, synagogi, cerkwie, cmentarze, miejsca pielgrzymek);
  • Religijne instytucje oświatowe i prywatne zakłady edukacji;
  • Mieszkania liderów narodowych i ludzi ważnych dla wspólnoty (rabinów, duchownych, nauczycieli, lekarzy, redaktorów, adwokatów, sędziów);
  • Siedziby towarzystw narodowych, czytelni, kasyn, klubów;
  • Redakcje gazet;
  • Ośrodki partii politycznych.

"Miejscach interakcji"

  • Ulice i rynek;
  • Parki; miejsca aktywnego odpoczynku oraz miejsca pikników;
  • Państwowe szkoły i gimnazja;
  • Karczmy, kawiarnie, restauracje, sklepy;
  • Pomieszczenia poczty i dworca;
  • Urzędy.

Za pomocą oprogramowania mamy zamiar nanieść na jeden plan miasta obiekty w taki sposób, aby na odpowiednio sformułowane zapytanie, pojawiały się miejsca istotne dla wskazanej wspólnoty. W przypadku, kiedy jedno miejsce (na przykład gimnazjum, karczma lub poczta) występuje w źródłach więcej niż jednej wspólnoty, wyniki będą się różnić w zależności od tego, którą z trzech map się ogląda. Natomiast główna mapa pokazywać będzie wszystkie te punkty jednocześnie, dając ogólny obraz przestrzeni publicznej Drohobycza końca XIX-początku XX wieku.

Kierownik projektu: Yevhen Polyakov

Kontakt: y.polyakov@lvivcenter.org