Głosy sprzeciwu i nadziei

"Głosy sprzeciwu i nadziei: Kijów-Lwów-Charków" to dokumentacja doświadczeń, postaw, motywacji i oczekiwań uczestników Euromajdanów. Zaczynając ten projekt pragnęliśmy usłyszeć i zachować w celu dalszych przemyśleń głosy uczestników i aktywistów ukraińskiego protestu, ich indywidualne perspektywy i doświadczenia. Osobiste historie, emocje i nastroje twórców wydarzeń, które już jutro będą wspomnieniami, pozwalają nam spojrzeć na Euromajdan z mikroperspektywy przeżywania momentu historycznego. W tym celu wybraliśmy metodologię przeprowadzania wywiadów pogłębionych "tu i teraz" z uczestnikami i aktywistami akcji protestacyjnych. Rozmowy przeprowadzane były na Majdanach Kijowa, Lwowa i Charkowa w grudniu 2013 r. Ponieważ te protesty miały silny rezonans za granicą, kilka wywiadów zostało przeprowadzonych z uczestnikami Euromajdanów w Polsce (Warszawa, Lublin).

Akcje protestacyjne, które otrzymały ogólną nazwę "Euromajdan" i miały miejsce w zimie 2013-2014 w Kijowie i innych miastach Ukrainy, stały się jednymi z najbardziej masowych w okresie niepodległości. Wydarzenia, które połączyły ludzi różnego pochodzenia społecznego, etnicznego, regionalnego i o różnych poglądach, jeszcze długo będą "gorącym" tematem dyskusji społecznych i akademickich. W warunkach dynamicznego i nieprzewidywalnego rozwoju zdarzeń, w epicentrum których znajduje się dziś Ukraina, dziennikarze, historycy, socjolodzy, antropolodzy, kulturolodzy pracują nad udokumentowaniem i zrozumieniem ruchu protestacyjnego Euromajdanu. Emocje i przeżycia ostatnich miesięcy przedostają się do dzieł artystów – zarówno zawodowych, jak i "ludowych", a ukraińscy krytycy sztuki już występują z pierwszymi inicjatywami "umuzealnienia" artefaktów protestu.

Wybór badań "Głosy sprzeciwu i nadziei" nie jest reprezentatywny, jednak staraliśmy się maksymalnie oddać specyfikę sytuacji protestacyjnej każdego miasta i przeprowadzić wywiady z ludźmi w różnym wieku i różnej płci, reprezentującymi różnorodne grupy protestujących. Pytania dotyczyły doświadczenia i formy udziału w Euromajdanie i podobnych akcjach, motywacji i przeżyć emocjonalnych, wagi tych czy innych miejsc, oceny haseł, rozważań nad integracją europejską i europejskimi wartościami, a także oczekiwań na przyszłość. Z czasem, w związku z zaostrzeniem sytuacji społeczno-politycznej, zestaw pytań dla drugiej fali badań został uzupełniony. Metodologia pozostała analogiczna, jednak dodaliśmy pytania o możliwe zmiany w nastawieniu do państwa i społeczeństwa pod wpływem wydarzeń na Majdanie, o grupy uczestników protestu, bohaterów i antybohaterów Majdanu i Ukrainy oraz o paralele historyczne. W przypadku Kijowa zastosowano również metodę rysunku projekcyjnego pozwalającą na analizę symbolicznych i kognitywnych wymiarów postrzegania przestrzeni, w której rozgrywają się wydarzenia związane z protestem.

Zapraszamy do zapoznania się z fragmentami wywiadów z uczestnikami i aktywistami Euromajdanów na Ukrainie (Kijów, Lwów, Charków) i w Polsce (Warszawa, Lublin). Są dostępne na stronie Centrum na Facebooku w albumie "Głosy Euromajdanu/The voices of Euromaidan" (album jest na bieżąco aktualizowany). Sama kolekcja wywiadów "Głosy sprzeciwu i nadziei: Kijów-Lwów-Charków" niedługo zostanie umieszczona na stronie projektu "Mo(je) Opowieści: Historia mówiona i doświadczenie miasta". Dostęp do bazy wywiadów będą mogli otrzymać naukowcy, działacze kultury, artyści, aktywiści społeczni, a także zainteresowane społeczności. Liczymy na to, że zebrany przez nas materiał będzie stymulował wielowymiarową analizę i interpretację wydarzeń, które już dziś zmieniają społeczeństwo ukraińskie.

Kierownicy projektu "Głosy sprzeciwu i nadziei": Anna Susak, Natalia Otriszczenko.

"Pierwsza fala" badań była realizowana przez grupę badaczy i wolontariuszy w grudniu 2013 roku. "Drugą falę" zbioru materiałów przeprowadziliśmy w pierwszej połowie lutego 2014 roku wraz ze studentami katedry historii i teorii socjologii Narodowego Uniwersytetu Lwowskiego im. Iwana Franki (kierownik praktyk – Wiktoria Sereda). Otrzymaliśmy też dodatkowe finansowanie dzięki wsparciu Marii Lewickiej z Uniwersytetu Warszawskiego, kierownika projektu "Odzyskiwanie pamięci: Tożsamościowa rola społecznej pamięci miejsca" (Grant Narodowego Centrum Nauki nr 2011/03/B/HS6/03320).

Jeśli chcielibyście podzielić się swoją historią udziału w Euromajdanie lub posiadanymi materiałami fotograficznymi i wideo, prosimy o kontakt z nami na adres e-mail: oralhistory@lvivcenter.org lub telefonicznie pod numerem +38032-2751734.