Historyczny atlas Lwowa: mapy, teksty, rekonstrukcje

Seminarium pt.: "Historyczny atlas Lwowa: mapy, teksty, rekonstrukcje"

20 września 2012 r. w Centrum Historii Miejskiej Europy Środkowo-Wschodniej odbył się praktyczne seminarium naukowe pod tytułem "Historyczny atlas Lwowa: mapy, teksty, rekonstrukcje" z udziałem ukraińskich i polskich naukowców.

Nad atlasem Lwowa pracuje zespół składający się z przedstawicieli różnych dyscyplin: kartografii historycznej, archeologii, historii architektury, urbanistyki, historii społecznej. Aby zwielokrotnić synergię ich działań, podczas planowanego seminarium odbyła się prezentacje i dyskusje na temat następujących zagadnień praktyczno-naukowych:

  • zaprezentowanie przez autorów szkiców urbanistycznego rozwoju miasta
  • dyskusja nad mapami rekonstrukcji historycznych
  • zestawienie otrzymanych rezultatów naukowych z analogicznymi projektami w Europie, a zwłaszcza w Polsce
  • określenie liczby materiałów kartograficznych przekazanych do Atlasu

Organizatorzy seminarium:

  • Lwowski oddział Instytutu Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. S. Hruszewskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy
  • Centrum Historii Miejskiej Europy Środkowo-Wschodniej
  • Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie
  • Centrum Naukowo-Badawcze "Ratownicza Służba Archeologiczna" Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy

Moderatorem seminarium był Myron Kapral, kierownik lwowskiego oddziału Instytutu Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. S. Hruszewskiego NAN Ukrainy.

Lwów zajmuje szczególne miejsce w badaniach nad historią ukraińskich miast, ich planowaniem przestrzennym, skomplikowaną strukturą przestrzenną i socjotopografią. Niezależnie od monumentalnej zawartości monografii i rozlicznych mniejszych prac, wiele zagadnień wciąż pozostaje niezbadanych. Do tej pory nie ma jasnego obrazu procesu lokacji miasta na prawie magdeburskim w XII-XIV w., granic Lwowa w czasach nowożytnych, struktury planowania dzielnic w śródmieściu i na przedmieściach.

W tej sytuacji przeważyło przekonanie o konieczności publikacji atlasu uaktualniającego współczesną wiedzę o rozwoju Lwowa, jego przedmieść i wsi będących naturalnym tłem dla rozwoju terytorialnego miasta. Dodatkowym impulsem był dobry stan w jakim zachowała się obfita kartografia Lwowa.

Atlas składać się będzie z kilku części. Pierwsza to archiwalne mapy i plany uwzględniające rekomendacje Międzynarodowej Komisji Historii Miast. Znajdzie się tu znany, ale nie wprowadzony do naukowego obiegu plan LwowaJeana Ignace Desfillesa (1766 r.) i plan katastralny miasta z połowy XIX w. Panoramy miasta począwszy od 1618 r. też mają być opublikowane w Atlasie.

Stan współczesnych badań historyczno-urbanistycznych pozwala naukowcom na przedstawienie szeregu map rekonstrukcji: kolonizacji terenów miasta i okolic na podstawie danych archeologicznych, założenia miasta książęcego, procesu lokacyjnego z czasów magdeburskich, granic Lwowa, rozwoju fortyfikacji w czasach nowożytnych, Lwowa w połowie XIX w. według planu katastralnego, kartografii obiektów sakralnych (również obecnie już nieistniejących). Zamiarem autorów tych rekonstrukcji jest dopełnienie spektrum przestrzennego rozwoju miasta utrwalonego w kartografii archiwalnej.

W części tekstowej przedstawione zostaną najważniejsze etapy rozwoju miasta i jego obiektów w czasach przed lokacją. Urbanistyczny rozwój miasta zostanie prześledzony od czasów najdawniejszych do obecnych. Część tekstowa będzie zawierać najważniejszy materiał bibliograficzny, włącznie z pierwszymi źródłamikartograficznymi i wielkimi pracami monograficznymi wykorzystanymi w atlasie.

Spodziewamy się, że atlas Lwowa może być wykorzystywany w charakterze podstawy dla badań porównawczych europejskich miast oraz planowania i ochrony środowiska historycznego. Może służyć również celom edukacyjnym oraz popularyzacji za granicą jednego z najbardziej znanych ukraińskich miast. Dlatego też podjęto decyzję o wydaniu atlasu w dwóch językach: po ukraińsku i po angielsku.

Program "Historyczny atlas Lwowa: mapy, teksty, rekonstrukcje" (w języku ukraińskim)