Kronika i wydarzenia

Obóz wolontariuszy
10 sierpień 2009

Obóz wolontariuszy "niatyń - Archeologia pamięci': odkrywanie i przywracanie spuścizny historycznej miasteczka galicyjskiego" został zogniskowany wokół miasteczka na granicy Pokucia i Bukowiny, które w różnych czasach znajdowało się na pograniczu Rzeczypospolitej i Imperium Ottomańskiego, Austriackiego i Ottomańskiego Imperiów, Rzeczypospolitej Polskiej i Rumunii, a po Drugej Wojnie Światowej znalazło się w południowo-zachodniej części Ukrainy między obwodem Iwanofrankowskim a Czerniowieckim. Śniatyń wybrano jako przykład miasta pogranicza, które ciekawe jest zwłaszcza rozmieszczeniem w południowej części Galicji, na granicy z Bukowiną. Ludność Śniatynia jak wielu innych miasteczek Galicji miała charakter wieloetniczny. Dane statystyczne pierwszej połowy 20 stulecia dają podstawę uważać, że blisko dwóch piątych ludności stanowili Ukraińcy (Rusini), więcej niż jedna trzecia byli Żydami, a jedną piątą część składali Polacy. Oprócz tych trzech grup głównych w Śniatyniu mieszkała niewielka liczba Niemców, Ormian i Czechów. Zgodnie z różnicami religijnymi ta etnicznymi powstawały organizacje fachowe i kulturalne, okręgi, miejsca modlitwy, ślubów, pochówków. Jednocześnie ludzie różnych grup stale się przecinali i współpracowali - w miejscach handlu, pracy, w szkołach, w miejscach publicznych oraz na służbie wojskowej i państwowej.

Zadaniem projektu było przyciągnięcie uwagi mieszkańców Śniatynia do wielonarodowej i wieloreligijnej spuścizny ich miasta w czasie dwutygodniowego programu obozu wolontariuszy dla młodzieży z Ukrainy, Polski i Niemiec, do którego wchodzi uporządkowanie i opis architektonicznych zespołów cmentarnych miasta. Jednocześnie obóz jest możliwością zapoznania się uczestników grupy wolontariuszy nie tylko ze spuścizną, a także ze współczesnym życiem Śniatynia. Prace grupy wolontariuszy zogniskują się wokół dwóch cmentarzy miasta Śniatynia - żydowskiego i chrześcijańskiego, które są rozmieszczone jeden obok drugiego. Cmentarz chrześcijański jest do dzisiaj wykorzystywany jak miejsce wydarzeń rytualnych. Cmentarz żydowski znajduje się w stanie zaniedbania i rujnacji, a ocalałe macewy niszczą się przez korzenie rozrastających się drzew. Oba cmentarze są zabytkami kultury i historii miasta, świadkami życia i śmierci dawnych mieszkańców Śniatynia.

Podczas gdy prace nad uporządkowaniem i odbudową części cmentarzy żydowskiego i chrześcijańskiego mieli na celu zachowanie istniejących zabytków, to organizacja wystawy pod niebem według materiałów była sposobem informowania społeczności Śniatynia o wynikach pracy obozu wolontariuszy, tak i pokazaniem przeszłości ich miasta przez doświadczenia młodych ludzi z różnych krajów. Więc projekt "Śniatyń - Archeologia pamięci" stawił sobie za cel nie tylko zapoznanie się młodych ludzi z różnych krajów i uprzystępnienia im pracy praktycznej nad zachowaniem zabytków przeszłości. Organizatorzy widzieli ten projekt jak odrębną interwencję w krajobraz pamięci współczesnego Śniatynia.

Projekt realizowało Centrum Historii Miejskiej w ramach programu "Memoria", który jest zainicjowany przez Fundację "Pamięć, odpowiedzialność i przyszłość" i przedstawia się wspólnie z Fundacją im. Stefana Batorego, Fundacją "Krzyżowa" i Fundacją "Borussia." Cel programu  – natchnąć młodych ludzi do poszukiwania świadectw wspólnej kultury i historii na terytorium pogranicza. Geograficzne obszar programu - Europa Centralna i Wschodnia, w której w ciągu stuleć mieszkali przedstawiciele różnych religii, języków i kultur. Druga Wojna Światowa i Holocaust, deportacje i zmiany granic po 1945 roku prawie zniszczyły różnorodność tych terytoriów. Dlatego w ramach programu "Memoria" przeprowadzają się akcje przy uczestnictwie młodych wolontariuszy z Niemiec, Polski, Czech, Litwy, Rosji, Białorusi i Ukrainy, skierowane na ochronę zabytków historii, zapoznanie się z różnymi aspektami historii i kultury pogranicza, nawiązanie kontaktów z mieszkańcami miejscowości, w których obozy są przeprowadzane .

Ten obóz wolontariuszy organizowany przy poparciu Fundacji im. Stefana Batorego i Fundacji "Pamięć, odpowiedzialność i przyszłość" wskutek konkursu "Memoria. Wolontariat dla Europejskiego Dziedzictwa Kulturowego" 2009 roku.

Obóz trwał od 25 lipca do 10 sierpnia. W nim uczestniczyćło 19 wolontariuszy z Ukrainy, Niemiec i Polski. Kierownik naukowym - dr. Khrystyna Bojko (Uniwersystet Narodowy "Lwowska Politechnika"), koordynator projektu - Sofia Dyak (Centrum Historii Miejskiej), asystentem do spraw logistyki - Joanna Piecyk, a konsultantem ds epigrafiki - Andrzej Korczak (Muzeum Krajoznawcze w Brodach).

Jeżeli macie pytania zwracajcie się do Sofii Dyak na s.dyak@lvivcenter.org albo za tel. 275-17-34