Kronika i wydarzenia

Iz Vioski u Harodniu
30 wrzesień 2009

30 września о 17.00 w Centrum Historii Miejskiej odbyła się prezentacja dr Felisa Ackermanna pt. "Ze wsi do miasta. Sowietyzacja Zachodniej Białorusi jako czynnik akulturacji przesiedleńców z terenów wiejskich".

W swoim wystąpieniu Felix Ackermann mówił o asymilacji wiejskich migrantów do życia w mieście. Interesuje go przede wszystkim to, dlaczego Grodno jest dziś miastem rosyjskojęzycznym, zaś Zachodnia Białoruś różni się bardzo od Zachodniej Ukrainy, jak zauważają czasem także sami jej mieszkańcy.

Grodno pełniło swoje funkcje zarówno podczas wojen, jak i w czasach między wojnami. Położenie miasta na brzegu Niemna, na średniowiecznej granicy sfer wpływów zakonu krzyżackiego i Rusi kijowskiej, potem zaś na linii konfliktu między Rzeczpospolitą a Imperium Rosyjskim, sprawiło, że w perspektywie historycznej konflikt był nieunikniony. Nawet w XX wieku podwójna okupacja niemiecka podczas pierwszej i drugiej wojny światowej łączyła w oczach mieszkańców te dwie różne wojny w jedną. Także międzywojenna Polska ze swoją nowo powstałą państwowością musiała podjąć trud włączenia Grodna do dość zróżnicowanego kraju i państwa. Podobnie było po 1944 roku – Grodno musiało stać się częścią znacznie większego państwa.

Dr Ackermann w swojej pracy doktorskiej porównał obydwie strategie asymilacji kulturowej po prawnym, administracyjnym i ekonomicznym włączeniu Grodna do nowego organizmu państwowego. Doszedł do wniosku, że w centrum obu tych polityk znajdowała się etniczność. Kierowany przez państwo proces nacjonalizacji tożsamości etnicznych zmienił stosunki etniczne zarówno podczas polskich, jak i podczas sowieckich rządów.

Druga wojna światowa stała się pod tym względem punktem kulminacyjnym rozłamu etnicznego i przetarła szlak do rosyjskiej i niemieckiej "paszportyzacji". Stało się to podstawą "wielokulturowości" białoruskich miast, a także fundamentem do budowy białoruskiego miasta – procesu wciąż jeszcze nieukończonego. W tym sensie, poskatastroficzne Grodno – to historia powstania współczesnego sowiecko-białoruskiego miasta na gruzach zniszczonego miasta polsko-żydowskiego.

Dr Felix Ackermann był wolontariuszem w organizacji Memoriał w Petersburgu, pracował z byłymi więźniami GUŁAG-u. Studiował analizę kulturową w Viadrinie i historię Rosji w London School of Economics, gdzie obronił pracę magisterską. W 2008 roku ukończył na Europejskim Uniwersytecie w Viadrinie pracę doktorską o stosunkach między różnymi grupami etnicznymi w dziwiętnastowiecznym Grodnie. Od niedawna kieruje projektem programów stypendialnych www.geschichtswerkstatt-europa.org w Instytucie Historii Stosowanej we Frankfurcie nad Odrą: www.instytut.net. Z jego tekstami dziennikarskimi pisanymi dla gazet polskich, niemieckich i białoruskich zapoznać się można na stronach internetowych: www.ewropa.net i www.slubice.de