Wydarzenia według daty

(Post)Rocznice Awangardy
29 kwiecień 2018
W dniu 29 kwietnia 2018 roku o godz. 14.00 w Muzeum Narodowym we Lwowie (prospekt Swobody 20) odbędzie się dyskusja "(Post)Rocznice Awangardy: o zrealizowanych projektach, nowych kontekstach i współpracy".

Rytm rocznic formuje i formatuje nasze wyobrażenia o ramach i kanonach historii i kultury. Mogą one stanowić formalizowane rytuały, które przemijają i z których ironizują. Lecz mogą też występować jako powody do aktualizacji wydarzeń i postaci z przeszłości, kwestionować wyobrażenia, aktualizować konteksty, zmieniać ramy percepcji i rozumienia teraźniejszości. Chociaż kalendarz rocznic we Lwowie i Ukrainie obfituje w wydarzenia, lecz sporo jest takich, które miałyby się odbyć, lecz ominięto je uwagą czy zasługiwałyby one na większe zainteresowanie i rozgłos w środowiskach fachowych i mediach. Niektóre z nich – niezauważone lub nieistniejące – stanowią tematy programu "Kultura (bez) spacji". W tej dyskusji będziemy mieć okazję dowiedzieć się o ambitnych inicjatywach realizowanych poza obrębem Lwowa i Ukrainy, chociaż tematycznie ich dotyczą i pokazują liczne, nawet jeśli oberwane czy przerwane, a teraz słabo obecne, powiązania transnarodowe i wielopoziomowe lokalne konteksty kultury pierwszej połowy XX wieku.

Takim tematem jest awangarda artystyczna, która we Lwowie nadal pozostaje mało i epizodycznie znana. Na tym przykładzie możemy zobaczyć, jakim wyzwaniem dla współczesnej Ukrainy pozostaje uświadomienie i włączenie dziedzictwa modernizmów będących częścią tworzenia nowych projektów i wizji: od radzieckiej Ukrainy z Derżpromem w Charkowie do Budynku Rumunii w Czerniowcach, od czechosłowackiego państwa z Masarykową szkołą w Użhorodzie do modernistycznej Polski z gmachem Zakładów Elektrycznych we Lwowie. I są to tylko widoczne ślady, którym często brakuje nie tylko opieki fizycznej, ale też rozumienia ich funkcji, znaczeń i kontekstów. Jeśli mówimy o utworach sztuki i tekstach, to proces poznawania, uświadomienia sobie i włączenia jest dopiero początkowy i powolny. Ten proces potrzebuje i pobudza do tworzenia innego rozumienia tego, czym jest kanon kultury narodowej i jak go zmieniać, aby w pełni pokazać bogactwo, nasycenie, napięcie i rozmaitość procesów kulturowych tej epoki.

Wśród przykładów takiego nadania nowego sensu mieści się  Rok Awangardy 2017 roku w Polsce. Ambitny pomysł, który został sukcesem muzealnym i stworzył sieć projektów i współprac, które ogarnęły tak duże muzea, jak również galerie. Realizowane projekty zaproponowały nowe podejścia i konteksty, pokazały nieznane treści lub zaprosiły do krytycznego podejścia do już znanych. Lwiw/Lwów/Lemberg był wyraźnie reprezentowany na kilku dużych wystawach: we "Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm" w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie skupiono się na architekturze miasta, wtedy jak "Montaże. Debora Vogel i nowa legenda miasta" w Muzeum Sztuki w Łodzi zaproponowała nową perspektywę wobec tak procesów kulturowych, jak również miejskiego życia Lwowa. Końcowa wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie "Miejska rewolta. Awangarda w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie" przedstawiła rzadko eksponowane rysunki i grafikę, w tym ze Lwowa.

Chociaż Rok Awangardy już się skończył, powstały nowe inicjatywy i pomysły, w tym o awangardzie we Lwowie i Ukrainie. O tym, co było realizowane i jakie są plany, opowiedzą przedstawiciele muzeów-inicjatorów Roku Awangardy: Jarosław Suchan, dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi i Piotr Rypson, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie. O przyszłych projektach współpracy, a także realizowanych projektach wystawowych związanych z historią awangardy w Ukrainie opowie Julia Lytwynec, dyrektorka Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy w Kijowie. Moderatorką rozmowy będzie dyrektorka Centrum Historii Miejskiej Sofia Dyak.

Wykład jest częścią programu "Kultura (bez) spacji: o spuściźnie awangardy we Lwowie", odbywającego się we Lwowie w dniach 27-29 kwietnia 2018 roku. Program zorganizowany we współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza przy wsparciu Rady miasta Lwowa.

Zdjęcie: Henryk Streng (Marek Włodarski), Demonstracja obrazów, 1933, Lwów (kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi)